Kryteria środowiskowe coraz częściej stanowią element opisu przedmiotu zamówienia albo kryteriów oceny ofert. Jednym z możliwych parametrów jest ślad węglowy produktu, usługi lub procesu. Problem powstaje wtedy, gdy zamawiający wskazuje konkretny certyfikat, etykietę albo standard, a wykonawca dysponuje innym dokumentem potwierdzającym podobne właściwości.
Podstawowym błędem jest utożsamienie nazwy certyfikatu z wymaganiem technicznym. Certyfikat jest środkiem dowodowym. Przedmiotem oceny powinny być konkretne wymagania, które certyfikat potwierdza. UZP wskazuje, że w przypadku etykiet ekologicznych wymagania muszą być związane z przedmiotem zamówienia, obiektywnie weryfikowalne i niedyskryminacyjne. Jeżeli zamawiający wymaga określonej etykiety, powinien akceptować także etykiety potwierdzające równoważne wymagania.
Równoważność trzeba rozłożyć na wymagania
Ocena równoważności nie powinna ograniczać się do stwierdzenia, że dwa certyfikaty dotyczą emisji CO2. Konieczne jest porównanie zakresu obu dokumentów. Znaczenie może mieć jednostka pomiarowa, granice systemu, zakres cyklu życia, sposób pozyskania danych, metodologia obliczeń, okres ważności oraz niezależność podmiotu certyfikującego.
Jeżeli przykładowo zamawiający wymaga dokumentu potwierdzającego ślad węglowy produktu w całym cyklu życia, certyfikat obejmujący wyłącznie etap produkcji nie będzie automatycznie równoważny. Analogicznie, dokument odnoszący się do organizacji producenta nie musi potwierdzać parametrów konkretnego produktu.
Przed złożeniem oferty należy przygotować matrycę porównawczą obu dokumentów. Powinna ona odpowiadać wymaganiom wskazanym w SWZ, a nie ogólnemu opisowi certyfikatów. W praktyce warto przeanalizować:
- Zakres przedmiotowy certyfikacji i dokładny produkt lub usługę objętą dokumentem.
- Metodologię obliczania śladu węglowego (więcej) i zastosowane standardy.
- Granice systemu oraz etapy cyklu życia uwzględnione w obliczeniach.
- Jednostkę, w której prezentowany jest wynik, oraz sposób jego weryfikacji.
- Podmiot wystawiający dokument i sposób przeprowadzenia niezależnej weryfikacji.
- Okres obowiązywania dokumentu i warunki utrzymania jego ważności.
Dopiero takie zestawienie pozwala wykazać, że alternatywny dokument potwierdza te same cechy, których wymaga zamawiający. Przedmiotowe środki dowodowe mogą służyć potwierdzeniu zgodności oferowanego świadczenia z wymaganiami lub kryteriami oceny ofert.
Co zrobić, gdy SWZ nie określa kryteriów równoważności?
Jeżeli zamawiający wskazuje konkretną etykietę lub certyfikat, ale nie określa wymagań, które mają być przez niego potwierdzone, problem dotyczy nie tylko dokumentu wykonawcy. Dotyczy także konstrukcji dokumentów zamówienia. Art. 99 ust. 5–6 Pzp wymaga wskazania kryteriów stosowanych do oceny równoważności w przypadkach, w których opis opiera się na określonym znaku, procesie lub rozwiązaniu.
W takiej sytuacji wykonawca powinien w pierwszej kolejności zadać pytanie dotyczące zakresu akceptowanej równoważności. Jeżeli odpowiedź nie usuwa problemu, możliwe jest zakwestionowanie postanowień dokumentów zamówienia. Szczególne znaczenie ma termin, ponieważ zarzut dotyczący SWZ należy podnieść przed upływem właściwego terminu na wniesienie odwołania.
Najbezpieczniejsza metoda dowodzenia równoważności polega na przełożeniu certyfikatu na wymagania techniczne. Nie należy dowodzić, że „certyfikat X jest tak samo dobry jak certyfikat Y”. Należy wykazać, że każdy wymagany parametr środowiskowy jest potwierdzony w zakresie co najmniej odpowiadającym wymaganiom SWZ. Taki sposób argumentacji jest weryfikowalny i pozwala zamawiającemu przeprowadzić ocenę bez odwoływania się do nazwy dokumentu.